نقاشی از منظره

خوزه پارامون

ترجمهٔ قاسم روبین

اغلب نقاشان منظره‌ساز به سبک‌وسیاق مکتب امپرسیونیسم نقاشی می‌کنند. پرسش ما این است که امروزه آیا می‌توان کماکان امپرسیونیستی نقاشی کرد؟ جامعه‌شناسی هنر به ما می‌آموزد که اثر آفریدهٔ هنرمند همیشه بازتاب دوره‌ای است که در آن زندگی می‌کند. نقاشان امپرسیونیست آثارشان را اولین بار در سال ۱۸۷۴ به نمایش گذاشتند. یعنی دورهٔ انقلاب صنعتی و اکتشافات علمی و پیدایی سرمایه‌داری کلان و تشکیلات سندیکایی کارگران، به عبارتی دورهٔ تحولات و دگرگونی‌های جدید در تمام عرصه‌ها.

نقاشی برآمده از این دورهٔ جدید اجتماعی، نقاشی پیشرو و خلاقی است که بینش و برداشت‌های پویا و نو را تجربه می‌کند، دم و لحظهٔ زودگذر را می‌آزماید، اثر و آثارآنات تندگذر را ثبت و نقش می‌کند.

عصر ما گرچه عصر دیگری است و متفاوت از دورهٔ نقاشان امپرسیونیست، بااین‌همه، درخور تأمل این است که اکثر نقاشان منظره‌ساز در سراسر جهان کارشان را به شیوهٔ امپرسیونیستی ادامه می‌دهند.

حال آیا برای آموزش این رشته از نقاشی می‌توان شالودهٔ کار را بر تجربه‌های مکتب امپرسیونیسم بنا نهاد؟ پاسخ مثبت است، چراکه این سبک نقاشی در اساس فرآیندی است از جمیع سبک‌ها و شیوه‌های این قرن: از فوویسم باب شده از جانب گوگن و ون‌گوگ گرفته تا سبک‌های هیپررئالیسم سال‌های اخیر، امپرسیونیسم هنوز سرآمد سبک‌هاست و بسیار مناسب برای منظره‌سازی.

نقاشی از روی آثار مشاهیر

خوزه پارامون

ترجمهٔ قاسم روبین

نقاشی از روی آثار مشاهیر آیا برای هنرآموزان نقاشی آموزنده است؟ بدون تردید. منتها هدف از کپی‌برداری از تابلوهای دیگران این نیست که نسخهٔ بدل بسازیم، حتی اگر نسخهٔ بدل قابل‌تفکیک و تشخیص از اصل نباشد باز هنر نکرده‌ایم. مقصود اما فقط آشنایی است و پی‌بردن به رموز و فنون و نکات فنی نقاشی، و اینکه اساتید مشهور نقاشی چطور با رنگ و قلم توانسته‌اند اعجاز بیافرینند.

با نقاشی از روی هر تابلو عملاً می‌توان به فنون به‌کاررفته در آن پی برد، بی‌آنکه قصد تقلید در میان باشد. رافائل از روی آثار میکل‌آنژ نقاشی می‌کرده، روبتس هم از روی آثار پیش‌کسوتان خود کپی‌برداری می‌کرده، دگا هم مدام به موزه‌ها می‌رفته و از روی تابلوهای ولاسکز، رافائل، رامبراند و دیگران طراحی و نقاشی می‌کرده است. مونه، به‌رغم تنگدستی، اسباب سفر به مادرید را تنها به این قصد مهیا کرده که به موزهٔ پرادو برود و روزهای متمادی از آثار ولاسکز و گبا نقاشی کند.

هرچند کپی‌برداری از روی تابلوهای دیگران فاقد اصالت هنری است، اما تنها روشی است که می‌توان جزئیات و نکات فنی پیدا و ناپیدای هر اثر را دریافت و دانست که نقاش به چه نحو کارکرده است. بی‌تردید کسب چنین تجربه‌ای برای هر نقاش ضروری است.

روش نقاشی سُومی

نوشتهٔ هاکوهو هیرایامو

با مقدمهٔ خوزه پارامون

ترجمهٔ قاسم روبین

روش نقاشی سُومی هنری است برای نشان‌دادن جوهرهٔ طبیعت و ماهیت شیء عاری از حشو و زواید.

سومی در زبان ژاپنی به معنای نقاشی با مرکب است، شیوه‌ای از هنر نقاشی شرقی، با قرابت‌های بسیار به سیاه قلم. مختصهٔ سومی ایجاز و اختصار در استفاده از خط است، بدون پیش‌طرح، بدون نقش و شکل اضافی.

سومی از پانصد سال پیش در ژاپن از جانب کاهنان بودایی و پیروان طریقت ذن رواج پیدا کرد و خیلی زود قبول عام یافت. وسایل مورد نیاز برای این شیوهٔ نقاشی تکرنگ مثل نقش‌های سومی ساده و محدود است: مرکب سیاه و قلم مو، و البته کاغذ – هر نوع کاغذ، از کاغذمعمولی گرفته تا کاغذ برنج و مقوا و پارچه و چوب و غیره.

سومی اما تأمل و تمرکز هم می‌طلبد، پیوند عمیقش با فلسفهٔ ذن هم در واقع همین است. هدف کتاب حاضر اما نه تفسیر طریقت ذن بلکه تعلیم عملی نقاشی سومی است، همراه با توضیحاتی جامع در خصوص نحوهٔ استفاده از قلم مو و مرکب، انتخاب موضوع، ترکیب بندی عناصر تصویری، حرکت قلم مو و دست.

سرانجام اینکه با فراگیری این شیوهٔ نسبتاً سادهٔ نقاشی پیچیده‌ترین و بدیع‌ترین اشکال را می‌توان در طیف متنوعی از رنگ سیاه مرکب بر سطح کاغذ یا پارچه خلق کرد.

اصول نقاشی با رنگ روغن

خوزه پارامون

ترجمهٔ قاسم روبین

… اینکه گفته می‌شود خلاقیت هنری حاصل قریحه‌ای است خودانگیخته یا از سر اتفاق سخنی است گزاف و بیهوده، پندار خامی است اگر گفته شود که هنرمند موجود خاصی است و تافته‌ای جدابافته که به یکباره و ناخواسته و نکوشیده فرشتهٔ الهام به سراغش می‌آید و بعد هم کاری می‌کند کارستان. خیر! نه خیال خام، که حتی ساده‌انگاری است این. الهام چیزی نیست که از شکاف آسمان بیفتد به دامن هنرمند، چشم‌به‌راه فرشتهٔ الهام نباید بود. به جست‌وجوی چیز دیگری باید بود، «چیز دیگری» که ذره‌ذره به دست می‌آید، گام‌به‌گام، خشت بر خشت، چیزی که پایه و اصول نیاز دارد، به کار و کوشش و تلاش ذهنی و تجربه.

احساس و فکر و تخیل را، در قالب شکل و رنگ، تنها به مدد «فن و روش» می‌توان بر سطح بوم یا کاغذ نقش کرد.

نقاشی با آبرنگ

نویسندگان: خوزه پارامون، گیلرمو فرِسکوئت

ترجمهٔ قاسم روبین

کتاب «نقاشی با آبرنگ» ثمره‌ای است از تجربیات دو هنرمند معاصر اسپانیایی: گیلرمو فرسکوئت، نقاش آبرنگ که آثارش از اعتبار خاصی برخوردارند، و خوزه پارامون، نقاش و مدرس نقاشی و طراحی و صاحب کتاب‌های آموزشی در زمینهٔ هنرهای تجسمی.

این کتاب تاکنون به زبان‌های مختلف ترجمه و در اغلب کشورهای اروپایی و نیز در آمریکا بارها تجدید چاپ شده است. استقبال از کتاب حاضر و توفیق آن بی‌علت نبوده است: مطالب و روش آموزش آبرنگ و نکات فنی ارائه‌شده در خصوص آبرنگ سال‌ها در مراکز هنری به‌طور عملی تجربه شده و هنرمندان برجسته‌ای چون فرسکوئت تمام این فنون را نکته به نکته در تابلوهای خود اجرا کرده‌اند تا خواننده، علاوه بر مطالب و توضیحات، به‌طور عینی نیز شاهد شکل‌گیری عملی هر نکته باشد. خوزه پارامون هم جدا از اینکه هنرمند است و دستی در نقاشی دارد، در عرصهٔ تعلیم هنر و آموزش طراحی و نقاشی صاحب تجربه و تخصص است، «بلد» است نقاشی را چطور آموزش دهد.

این دو هنرمند کوشش وافی به‌کاربرده‌اند تا مجموع دستاوردهای فنی آبرنگ و همچنین جدیدترین مواد و مصالح مربوط به این رشته از هنر را به مدد مثال‌ها و شواهد بصری (طراحی، نقاشی، عکس و نمودارهای گرافیکی و غیره) به خواننده معرفی کنند.

نقاشی با مداد رنگی

خوزه پارامون

مترجمهٔ قاسم روبین

کاربرد مدادرنگی دامنهٔ بسیار وسیعی دارد، هم برای طراحی مقدماتی به کار می‌آید وهم برای نقاشی از اشکال و اشیایی که اجزا و شالوده‌های دقیق دارند. سهولت استفاده از مداد رنگی امکاناتی فراهم می‌سازد تا بتوان در نقاشی و مصورسازی و طراحی تبلیغاتی کارهای متنوعی ارائه داد. با مدادرنگی می‌توان هم به سبک کلاسیک کار کرد و هم کاریکاتورهای هزل‌آمیز کشید. مداد رنگی علاوه بر ویژگی‌های کیفی، به لحاظ بصری نیز در شکل‌دهی و رنگ‌آمیزی نقاشی شوق‌برانگیز است و همواره توجه بسیاری از نقاشان نامی را برانگیخته است. در آثار برخی از نقاشان معاصر نیز بیش و کم تأثیرپذیری از پیش‌کسوتانی که با مدادرنگی نقاشی کرده‌اند مشهود است.

در این کتاب، علاوه بر مدادرنگی، با مداد آبرنگی و روش‌های استفاده از آن نیز آشنا می‌شوید. با مدادرنگی بهتر و زودتر می‌توان نقاشی را یاد گرفت، رنگ را شناخت. در این روش، رنگ گذاری و ترکیب رنگ‌ها را به‌آسانی می‌شود فراگرفت. نقاشی با مدادرنگی شور و شوق عجیبی در آدم برمی‌انگیزد.