نقاشی با آبرنگ

نویسندگان: خوزه پارامون، گیلرمو فرِسکوئت

ترجمهٔ قاسم روبین

کتاب «نقاشی با آبرنگ» ثمره‌ای است از تجربیات دو هنرمند معاصر اسپانیایی: گیلرمو فرسکوئت، نقاش آبرنگ که آثارش از اعتبار خاصی برخوردارند، و خوزه پارامون، نقاش و مدرس نقاشی و طراحی و صاحب کتاب‌های آموزشی در زمینهٔ هنرهای تجسمی.

این کتاب تاکنون به زبان‌های مختلف ترجمه و در اغلب کشورهای اروپایی و نیز در آمریکا بارها تجدید چاپ شده است. استقبال از کتاب حاضر و توفیق آن بی‌علت نبوده است: مطالب و روش آموزش آبرنگ و نکات فنی ارائه‌شده در خصوص آبرنگ سال‌ها در مراکز هنری به‌طور عملی تجربه شده و هنرمندان برجسته‌ای چون فرسکوئت تمام این فنون را نکته به نکته در تابلوهای خود اجرا کرده‌اند تا خواننده، علاوه بر مطالب و توضیحات، به‌طور عینی نیز شاهد شکل‌گیری عملی هر نکته باشد. خوزه پارامون هم جدا از اینکه هنرمند است و دستی در نقاشی دارد، در عرصهٔ تعلیم هنر و آموزش طراحی و نقاشی صاحب تجربه و تخصص است، «بلد» است نقاشی را چطور آموزش دهد.

این دو هنرمند کوشش وافی به‌کاربرده‌اند تا مجموع دستاوردهای فنی آبرنگ و همچنین جدیدترین مواد و مصالح مربوط به این رشته از هنر را به مدد مثال‌ها و شواهد بصری (طراحی، نقاشی، عکس و نمودارهای گرافیکی و غیره) به خواننده معرفی کنند.

نقاشی با مداد رنگی

خوزه پارامون

مترجمهٔ قاسم روبین

کاربرد مدادرنگی دامنهٔ بسیار وسیعی دارد، هم برای طراحی مقدماتی به کار می‌آید وهم برای نقاشی از اشکال و اشیایی که اجزا و شالوده‌های دقیق دارند. سهولت استفاده از مداد رنگی امکاناتی فراهم می‌سازد تا بتوان در نقاشی و مصورسازی و طراحی تبلیغاتی کارهای متنوعی ارائه داد. با مدادرنگی می‌توان هم به سبک کلاسیک کار کرد و هم کاریکاتورهای هزل‌آمیز کشید. مداد رنگی علاوه بر ویژگی‌های کیفی، به لحاظ بصری نیز در شکل‌دهی و رنگ‌آمیزی نقاشی شوق‌برانگیز است و همواره توجه بسیاری از نقاشان نامی را برانگیخته است. در آثار برخی از نقاشان معاصر نیز بیش و کم تأثیرپذیری از پیش‌کسوتانی که با مدادرنگی نقاشی کرده‌اند مشهود است.

در این کتاب، علاوه بر مدادرنگی، با مداد آبرنگی و روش‌های استفاده از آن نیز آشنا می‌شوید. با مدادرنگی بهتر و زودتر می‌توان نقاشی را یاد گرفت، رنگ را شناخت. در این روش، رنگ گذاری و ترکیب رنگ‌ها را به‌آسانی می‌شود فراگرفت. نقاشی با مدادرنگی شور و شوق عجیبی در آدم برمی‌انگیزد.

ایهام در طبیعت و هنر

ر. ل. گریگوری ـ اِ. هـ. گومبریچ

ترجمهٔ پرتو اشراق

واژه ایهام مفاهیم چندگانه دارد. در نظر هنرمندان، به‌ویژه نقاشان و شاعران، و آهنگ‌سازان قوّه محرّکه برای خلاقیت هنری است. آنچه در هنرها به‌عنوان دبستان اندیشه می‌شناسیم بر ارگان رفیع ایهام قرار دارد. امپرسیونیسم از ایهام است. هنگامی‌که نقاشان امپرسیونیست طغیان کردند و سه‌پایه بر دوش از استودیوهای تاریک خارج شدند و در طبیعت نفس کشیدند شیوه خود را از ایهام گرفتند.

در سحرگاه، آن لحظات که خورشید هنوز طلوع نکرده، و آسمان به شنگرف و بنفش می‌زند؛ برگ‌ها را آبی کشیدند و در غروب درخت‌ها را به رنگ سرخ درآوردند و این لحظه ایهام را با رنگ و قلم‌مو جاودان کردند. امپرسیونیسم به موسیقی هم رفت واستراوینسکی پرچم‌دار شد.

با توجّه به این‌که آدمیان از جانوران اصلی زمین‌اند قطعاً چون جانوران دیگر به طرز گسترده‌ای در زندگی اندیشمندانه خود نیازمند ایهام‌اند. در میان جانوران این تمهیدات به مقصود شکار؛ جمع‌آوری غذا، و یا حفظ بقا انجام می‌گیرد، این موضوع وسیعی است که علم به دنبال آن می‌رود. هنرمند هم گفتار واقعه و حادثه‌ای است مسمّا به ایهام که ارکان هنر را از عرصهٔ گوناگون طبیعی خشن بیرون می‌کشد و با تکیه‌بر ابعاد دگرگون و استنباط فردی و تجریدی و خلق آثار هنری می‌پردازد. مختصر این‌که اگر ایهام نباشد هنر هم نیست و علم نیز پیشرفت نخواهد کرد.

عصر آوانگارد

هیلتون کرامر

ترجمهٔ پرتو اشراق

حدود یک‌صدواندی سال سیطرهٔ آوانگارد، تاریخ اجتماعی بشر و مردم‌نگاری سنتی را یکسره به چرخاب تغییر انداخت و هنر را در برابر علم به سپرهای دفاعی مجهز کرد. افتراق میان علوم و هنرها همیشه در تاریخ فرهنگی آدمی – به لحاظ ایهام – باعث کشفیات علمی و بیان نوین هنری بر اساس دریافت‌های تکاملی بوده است، و از زمان نوپردازی فرهنگی تاکنون، به‌رغم موارد سنگین اختلاف، محل مراجعه شمرده‌شده.

در میان علم و هنر، این فاصله خالی را فلسفه پرکرده، و فیلسوفان خود به دلیل زبان غریب و ناآشنا برای عوام، در استدلال ناچار از روش علمی بهره گرفته‌اند، زیرا هنگامی‌که فلسفه، مدعای معرفت به واقعیت جهان خاکی را از طریق علوم مریی می‌دارد، خود را به‌عنوان اصل حیاتی زندگی معرفی می‌کند. آن‌طور که گویی بدون آن هیچ مقصد دیگری برای بشریت متصور نخواهد بود. اما ادعای فلسفه سنگین است و با شرایطی دمساز می‌شود که به لحاظ ادراک با هیچ‌یک از اصول هنری همراهی نمی‌کند.

هنر خود را زایشگاه فلسفه می‌انگارد. حضور ملموس فلسفه در دبستان‌های هنری امکان‌پذیر نیست، شاید سایه‌ای از سایه‌های موجود باشد، ولی چنین گرگ و می‌شی برای اثبات کیفیت فلسفی هنر کفایت نمی‌کند، به‌این‌علت که ابعاد کیفی فلسفهٔ هنر در جمال و مقال کمال خلاصه می‌شود و تصویر اس اساس آن را تشکیل می‌دهد، و اگر ضرورت و اطلاق وجود دارد مربوط به دعوی ذهنی فیلسوفان است.

در عصر آوانگارد دبستان‌های هنری بر اساس تکامل و تغییرات اجتماعی و زندگی در عرصه جامعه به وجود می‌آید، و مردم عامی نه‌تنها ساکنان این عرصه‌اند، بلکه اصول و زمینه‌های آوانگارد هم در اصل متعلق به ایشان است و هنرها را چه در شعر و ادب، و چه در مواد بصری چون نیرویی دینامیکی همراهی می‌کند. علوم همواره با یک سؤال بزرگ روبه‌رو هستند: چرا در عالم زندگی وجود دارد و کیفیت آن در تطور و تکامل از چه حکایت می‌کند؟

بحث ما در باب آوانگارد و دبستان‌های پیاپی آن اگر نتواند به این پرسش‌های اساسی پاسخ دهد، کم‌وبیش به انگیزه‌هایی دست می‌اندازد که نیروی ذهنی هنرمندان را به سویی حواله می‌کند که از حد علم و فلسفه می‌گذرد و آدمیان را به آن موسیقی الاهی و آسمانی پیوند می‌دهد و تصویرهای بشری را سوار بر مه مدرکه، از قلمروی ذهنی هنرمندان خارج کرده، به ابعاد عینی می‌رساند.

سرگذشت موسیقی راک

پیتر ویک

ترجمه و پژوهش: پرتو اشراق

بعضی شکل‌های رنگین و گوناگون موسیقی که از اتفاق با عناصر توانمند توام‌اند، در طبقه‌بندی این هنر و کشف ریشه‌های آن، بیشتر به مناسبت‌های آیینی، اجتماعی، و تحولات جوامع در طول تاریخ، به‌ویژه در یک‌صد سال گذشته قرارگرفته‌اند.

اندک دانش به صوت، نغمه و چغانه باعث تعدیل و کسر نفرت و کینه‌ورزی منتقدانی خواهد شد که این نوع موسیقی را یکسره بی‌نام‌ونشان می‌خوانند. چندی از مراتب موسیقی نظیر پاپ، راک و البته هیپ‌هاپ به دلیل ریتم تند و جسارت‌آمیزی که دارند از جانب پژوهندگان طردشده‌اند و آن‌ها را لایق نام موسیقی نمی‌دانند، درحالی‌که به لحاظ اجتماعی و امور سیاسی جوامع، به وجه کاملاً جوهری دارای استحکام‌اند و بر مبنای اساسی استوار می‌گردند. این مبانی اساسی تابعی از متغیر اوضاع اجتماعی است و در هر دوره‌ای تغییر می‌کند، چنان‌که جوانان و موسیقیدانان غرب در آشفته‌بازار سیاسی و اقتصادی امروز از موسیقی عرفان به‌عنوان پناهگاه استفاده می‌کنند تا از مخاطرات در امان بمانند و هنر خود را حفظ نمایند.

در یک‌صد سال اخیر به علت خیزاب‌های خطرمند و ولوله‌های بزرگ در بعضی شکل‌های موسیقی نوین ریتم تند، و خشمگین در انواع مختلف ظاهرشده و چون زوبین بلندی به‌سوی سیاستمداران و گردانندگان جامعه، درمانده، به‌ویژه جوامع امپریالیستی شلیک شده است.

بحث ما در این کتاب موسیقی راک است، یکی از نیرومندترین شکل‌ها که به‌صورت یک عنصر اجتماعی درآمد و در اندک زمان نخست ایالات‌متحده، و سپس انگلستان و سراسر اروپا، و شرق دور و حتی روسیه کمونیستی را به‌طور شگفت‌انگیزی تکان داد، گرچه در اتحاد شوروی تمهیداتی برای دور کردن امواج موسیقی غرب اندیشیده بودند.

چیزی که در این نوع موسیقی جریان دارد (چنانچه بعضی کسان بی‌اطلاع از موسیقی قضاوت کرده‌اند)، به‌قصد ترویج زشت‌کاری و کارهای ضداخلاق نیست، بل به افزایش جوهر قدرت در طبقات اجتماعی منجر می‌شود که پس از جنگ دوم بین‌الملل جوامع نوجوان و جوان را با صدها مسئله غیرقابل‌حل به تکان انداخت، ماحصل این‌که نوجوانان و جوانان برای حقوق خود راهی جز این نیاموختند، و احتمالاً تنها راه همین بود.

کتاب حاضر گذشته از اشارت‌های مختصری که به جنبه‌های واریاسیون در شکل و قالب موسیقی دارد به واکنش دولت‌های غرب در برابر این موج قدرتمند می‌پردازد. چیزی نمانده بود که در انگلستان جوانان طبقه کارگر را که خواسته‌های مشروعی داشتند (ساختار جامعه انگلستان کارگری است)، به گلوله ببندند؛ خودداری کردند، گلوله‌ای به‌سوی نوجوانان شلیک نشد ولی پلیس مؤدب و معطر لندن دمار از روزگارشان درآورد، ولوله ادامه داشت تا عاقبت نخست‌وزیر وقت چاره‌ای جز وعده‌های سرخرمن ندید و با مژدهٔ جامعه بی طبقه مصرفی در انتخابات پیروز شد.

تفصیل وقایع سیاسی را که منجر به حدوث موسیقی راک ـ اند ـ رول در ایالات‌متحده، و راک انگلیسی در انگلستان گردید در این کتاب خواهید دید و ریشه‌های آن را خواهید آموخت.

سرگذشت موسیقی جاز

یوآخیم برنت

ترجمه و پژوهش: پرتو اشراق

اگر نغمه‌های دوک الینگتون همچنان گرم و پرشور می‌پاید، اگر آهنگ و کلام ری چارلز، روشن و پاک، پیام صلح می‌آورد، اگر نفس افسونگر آرمسترانگ چنددهه بعد از مرگش، از پس ابرهای حادثه، و بلند و پست زمانهٔ شیاد، همچنان برقرار است، و در دادگاه انسانی دادخواه مظالم خونین سیاهان بوده، حیرتی نیست. پشت سر، نیش زهرآلود تاریخ است. نالهٔ زنان و مردانی است که به بردگی رفتند، مویهٔ دختران نابالغی است که در دام مگس‌ها و وزوز شهوتناکشان افتادند؛ و این جنایات، درندگان دشت‌های آفریقا را روسفید کرد، و سفیدها خجلت نبردند.

حیرتی نباشد تاریخ را، که بشر ماندنی نیست، اما صدایش می‌ماند. و نغمه‌خوانان و آهنگسازان به جهان آمدند تا روایت مردمی را بسرایند که از طلوع نخستین پرتو تمدن از اشراق خدایی، به خون مظلمه غلتیدند و تنها سلاحشان تام‌تام بود. با تام‌تام قرن‌ها اندوه به دل سپردند، و در زلال ملال غوطه خوردند.

اولوگوئم یامبو می‌گفت: خون در این طلا موج می‌زند / باکی نیست اگر نان نداریم، ترس می‌نوشیم./ خون آزادی در خیابان‌ها جاریست؛/ ای مادر آفریقای سیاه من، مومبا را کشتند.، / اما اندوه به خود مپذیر، فرزند تو در راهست. و فرزندان آفریقا در راه بودند. شمشیر نغمه، سپر ترانه، و گرز کلام داشتند، و ارمغانی آوردند در این گرداب هولناک، در این ورطه هراس‌انگیز که برادر برادر را به یک پول سیاه سر می‌برید. دوک الینگتون نغمه‌های عزلت می‌سرود. و ماهالیا جکسون پشت آسمان را به لرزه می‌انداخت، و می‌آمدند یکی پس از دیگری. از نفس ایشان جاز زاده شد / امروز سیاه به میراث خود افتخار دارد / صدای تام‌تام می‌آید، اما ظلم هنوز برقرار ست.

مطلبی در خصوص این کتاب در سایت ایبنا منتشر شده که در زیر می خوانیم:

ارمغانی در آن گرداب هولناک

۱۹ شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۹:۵۰

«سرگذشت موسیقی جاز» کتابی است که انتشارات ناهید منتشر کرده و سیر تاریخی تکوین این موسیقی را از دشت‌های باز افریقا تا ناله‌های بردگان سیاه زیر تازیانه استعمار سفید، باز می‌نمایاند. در این کتاب، موسیقی جاز چونان ارمغانی برای سیاهان زجرکشیده در گرداب ظلم استعمار سفید، به ویژه انگلیس، بازگو شده است.

سرگذشت موسیقی پاپ

دنیس استیونس

ترجمه و پژوهش: پرتو اشراق

کتاب حاضر هنوز هم بهترین اثر در باب هنر ـ آواز سکولار (غیرمذهبی) است؛ شامل اطلاعاتی است که برای آماتورها و حرفه‌ای‌ها مفید است. سرگذشت موسیقی پاپ در این کتاب بررسی می‌شود؛ شامل ۱۰۰۰ سال آواز که تا روزگار ما ادامه دارد.

پژوهندگان و دانشجویان و آموختگان موسیقی آماتور و کسانی که قصد دارند به دنیای حرفه‌ای پا بگذارند با مطالعه این کتاب از پیدایش و توسعه هنر ـ آواز سکولار در جهان غرب آگاه می‌شوند.

آوازخوان‌ها ـ به‌عنوان یکی از عناصر مهم موسیقی پاپ سال‌هاست در یک مسیر محدود حرکت می‌کنند، و به‌قدر کافی از چگونگی هنر خود اطلاع ندارند. ازاین‌رو این یک منبع ارزشمند است که نه‌تنها آوازخوان‌ها و آهنگسازان، بلکه علاقه‌مندان را نیز با شگفتی‌های جهان آواز آشنا می‌کند.

جوان امروز شاید اهمیت آواز را به‌عنوان یکی از عناصر پرتوان زندگی بشری نداند و در مورد نقش فرهنگ جهانی موسیقی و نفوذ آن در زندگی مردم اطلاعی نداشته باشد. با توجه به این نیاز در فصول متفاوت، موسیقی آوازی سرزمین‌ها و اقوام از قرون‌وسطا تا عصر حاضر بررسی شده است. لازم است یک بار دیگر تذکر بدهیم که تا امروز کتابی از این جامع‌تر به لحاظ موزیکولوژی، در کشورهای انگلیسی‌زبان منتشر نشده.

انتشارات ناهید امیدوار است با ارائه ترجمه‌ای معتبر و بی‌نقص، موفق شود علاقه‌مندان به موسیقی را در ادراک بهتر این هنر ــ از دیدگاه تاریخی ــ یاری کرده باشد.

بررسی این کتاب در زوزنامه شرق

سخت ساده و پیچیده

در همین ابتدا باید گفت کتاب «سرگذشت موسیقی پاپ» هیچ فایده‌ای برای خواننده‌های موسیقی پاپ وطنی ندارد. نیازی به شرط‌بندی هم نیست که اکثر قریب به اتفاق آنها حتی یک کلمه هم از سرگذشت موسیقی پاپ نمی‌دانند. تریبون که دارند و فریاد هواداران‌شان گوش فلک را کر کرده. پس آنها را چه به خواندن و پژوهش؟ کتاب را دنیس استیونس انگلیسی نوشته که از دانشگاه آکسفورد دکترای موسیقی و ادبیات نمایشی گرفته است. شاید بهترین معرفی را خود استیونس در مقدمه نوشته است: خواننده‌ای که مایل باشد در اصول، قواعد و شکل‌های متفاوت و متعدد آواز- ترانه در اروپای قرون وسطی و اروپای رنسانس و مدرن و امریکای امروز دانشی بیندوزد می‌تواند در حد وسیعی از این کتاب بهره گیرد. او تکلیف خواننده را در همین ابتدا مشخص می‌کند. از آواز‌های شرقی خبری نیست چون «اطاله کلام می‌شد». این کتاب در حالی که به رویکردهای نو می‌پردازد و متمم‌های جدید به فهرست نغمه‌سرایان می‌افزاید، اگر بتواند کمک کند موسیقیدانان و مورخان موسیقی را از تداوم بعضی انواع ترانه در هزار سال گذشته آگاه کند قسمتی از انتظارات نویسنده این کتاب را برآورده کرده است. نویسنده بیشتر به معرفی افراد و رویکرد آنها در ساختن شخصیت و جهان انواع موسیقی پاپ پرداخته اما پیش از آن در بخشی مهم از کتاب انواع سازهایی را که در شکل‌گیری موسیقی پاپ نقش داشته‌اند معرفی کرده. مثلاً نوشته گیتار در اصل‌ سازی ایرانی بوده که بعدها با تغییراتی، غربی شده است.

ریشه‌های موسیقی

نویسندگان: نیلز والین ـ بیورن مرکر ـ استیون براون

ترجمهٔ پرتو اشراق

روایات اساطیری درباره موسیقی همانا دریافت آدمیان دوردست از پدیده‌های طبیعی بوده است. وقتی باد در نیستان می‌افتاد پدران نخستین ما تصور می‌کردند خدایان‌اند که می‌نوازند. مثل هنرهای دیگر، موسیقی هم در عصر مسیحیت شخصیت منحصر یافت و به راهی وارد شد که قواعد اصولی برای آن تدوین گردید و مفاهیمش با لحنی بیان شد که به لحاظ آن هویت هنری یافت.

در دوره اعتلای مسیحیت، بنا بر تعریف. مأموریت موسیقی، به علت تغییرات شگرفی که به‌موجب اصول فیزیولوژیک در ادراک و احساس آدمی پدید آمده بود، در بنیان‌های فرهنگی جوامع عنوان هنر به آن اطلاق گردید.

روایات گوناگونی در اساطیر وجود دارد که صورت استعاری دارند، اما در اصل کم‌وبیش همه به یک نظریه فلسفی اشاره می‌کنند که بر الویت موسیقی در جهان هنر و زبان (تکلم) تأکید دارد.

در کتاب حاضر موسیقی از بنیان موردمطالعه قرارگرفته و رابطه آن را با رشد جسمی بشر و استعداد تکلم وی روشن می‌کند. در اوج موسیقی صفاتی برایش در نظر گرفتند، ازجمله این‌که بر ماهیت و کیفیت حیات بشری مثلاً فصاحت و بلاغت در سخن، تردید یا یقین در امور، حکمت، خرد، ریاضیات، نجوم و علوم دیگر از طریق زبان که شاخه‌ای از درخت تناور موسیقی بود، سلطه و حکومت داشت.

حکایت موسیقی را از صدر تا ذیل در این کتاب بخوانید.

ریشه‌های موسیقی

بررسی این کتاب در روزنامه شرق

سرگذشت آهنگسازان بزرگ

هرولد شونبرگ

ترجمهٔ پرتو اشراق

این کتاب را من برای شنونده عامی، اما باهوش و علاقه‌مند به موسیقی نوشته‌ام. کوشیده‌ام که جمعیت موسیقی به لحاظ تاریخی، از کلاودیو مونته وردی تا امروز فراهم آید هیچ نابغه و موسیقی‌دان و آهنگساز بزرگی را ندیده‌ایم که از گذشتگان خود تأثیر نگرفته باشد.

کارل موک رهبر ارکستر اهل آلمان با طنز مخصوصی. این موضوع را بیان کرده، و بعد هم به آینده موسیقی؛ پس از تحویل قرن اشاره نموده. هم او یک‌بار مجبور شد با آهنگسازی کار کند که می‌گفتند یک‌دنده، تک‌رو، و لجباز است، حرف هیچ‌کس را قبول ندارد، یک فردگرای کامل.

رهبر ارکستر که تا آن تاریخ قطعه‌ای از آن دست نشنیده بود، و هیچ اشاره از گذشتگان در آن مشاهده نمی‌کرد، گفت: «آه آقاجان، این قطعه شما خیلی عجیب است، از جایی که من می‌آیم همه پدر و مادر دارند.»

سعی کرده‌ام به روحیات و منش آهنگسازان نیز به لحاظ شناخت رفتارشان اشاره‌ای کرده باشم. هنگامی‌که چاپ اول این کتاب منتشر می‌شد چنین مقصودی متداول نبود. امروز هم البته چندان معمول نیست.

بسیاری از پژوهندگان و علاقه‌مندان به موسیقی بر این عقیده‌اند که اثر بیش از صاحب اثر اهمیت دارد، می‌گویند یک قطعه بهتر از هر چیز می‌تواند مفهوم و معنای موسیقی را انتقال دهد …

از مقدمه کتاب

بررسی این کتاب در روزنامه شرق